Online Read Free Novel
  • Home
  • Romance & Love
  • Fantasy
  • Science Fiction
  • Mystery & Detective
  • Thrillers & Crime
  • Actions & Adventure
  • History & Fiction
  • Horror
  • Western
  • Humor

    The Gododdin

    Page 6
    Prev Next


      and the hall that was your home.

      The dawn raid on the enemy’s lair

      earned the honey-gold mead-snare.

      It was a gift to the Saxon host.

      They will pay as long as they last.

      Man of Gwynedd, glorious, brave,

      in Gwanannon lies his grave.

      Gwynedd’s warrior, steady, strong,

      bull of the host in the war of kings,

      until he was laid in the ground.

      His grave, Gododdin’s border-land.

      74

      War-hardened men,

      their leader a strong lord,

      wise, proud, faultless.

      He was no churl at the mead-feast.

      White horses whinnied in his care.

      He paid no due to the land of Pobdelw.

      In war, the wing and the van were ours,

      as spear clashed on spear,

      whetted steel, an ace in the fray,

      a pike in the brawl, in the battle’s woe

      a lusty man with a steel of fire

      against the foe.

      75

      Cyfarfu ag agerw

      Du leiddiad llu herw,

      Ni bu achyhoedd a chyherw,

      Ni bu Erf gyfedd chweg chwerw,

      Gnisynt gweilwion ar ei helw,

      Nid oedd ar lles bro Pobddelw.

      Ni chiliws tarw trin led un erw,

      Traws ei achaws, llyfrddelw.

      Erf

      75

      He faced the enemy,

      crusher of a plundering army.

      He was no shy flyer,

      Erf was no hard-drinking fellow.

      Grey horses whinnied in his care.

      He gave not an inch to the land of Pobdelw,

      lost not an acre, battle-bull,

      his way quick, his death cruel.

      76

      Mynog Gododdin traethiannor,

      Mynog am ran cwyniador,

      Rhag Eidyn arial fflam nid atgor,

      Ef dodes ei ddilys yng nghynnor,

      Ef dodes rhag trin tewddor,

      Yn arial ar ddywal disgynnwys,

      Can llewes porthes mawrbwys.

      O osgordd Fynyddog ni ddiangwys

      Namyn un, arf amddiffryd, amddiffwys.

      Mynog

      76

      Mynog of Gododdin, praised in verse,

      courteous, generous, I mourn his loss,

      fearlessly faced Eidyn’s war,

      sent his best soldiers to the fore.

      He raised a wall in the enemy’s face,

      grappled the foe. After the feast

      death waited him. Of Mynyddog’s men

      all died but one.

      77

      O golled Moried ni bu aesawr,

      Dyfforthyn, traethiennyn llawr.

      Ry-ddug o’i loflen las lafnawr,

      Peleidr pwys periglyn pen periglawr,

      I ar orwydd erchlas penweddawr.

      Trinddygwydd trwch rhag ei lafnawr

      Pan orfydd o’i gad, ni bu ffoawr:

      A’n dyrllys moled medd melys maglawr.

      Moried

      77

      With Moried’s death we lost our shield.

      They carried him, praised, upraised.

      In his hand he bore blue blades –

      heavy spears to cleave and wreck –

      from a dapple-grey with arching neck,

      his sword scythed the battle-dead.

      Winning, he did not flee the field.

      He earned his sweet ensnaring mead.

      78

      Mad fuddig ysgafnwyn, asgwm adfaon,

      A’i lasog tebedog tramordwy alon,

      Gwrawl amddyfrwys gorfawr ei law,

      Gwryd fron, gwrfan, gwanan arnaw.

      Ei gynneddf disgynnu

      Rhag naw rhiallu

      Yng ngŵydd gwaedd a llu,

      A gorddygnaw.

      Caraf fuddig, lleithig a fu adanaw,

      Cynddilig Aeron, cynnan lew.

      Cynddilig Aeron

      78

      Charmed conqueror, flaxen-haired,

      backbone of a timid host,

      repelled the foe with his blue blade,

      manly, mighty, a giant fist.

      Strong-hearted, skilful. They let fly.

      It was his habit to weigh in

      before nine champions

      at his men’s wild battle-cry.

      I loved the victor, on his couch lain,

      fluent Cynddilig Aeron. Lion.

      79

      Caraswn ddisgynnu yng Nghatraeth gysefin

      Gwerth medd yng nghyntedd a gwirod win.

      Caraswn ni chablwys ar lläin,

      Cyn bu ei leas, o’i las Uffin.

      Caraswn ail clod, dyfforthes gwaedlin:

      Ef dodes ei gleddyf yng ngoeithin.

      Nis adrawdd gwryd rhag Gododdin

      Na bai mab Ceidio clod un gŵr trin.

      Ceidio’s Son

      79

      I would have loved to fight at the front at Catraeth

      after the feasting in the hall.

      I would have loved him who, in death

      far from his green Uffin, did not blame his spear.

      I would have loved the man of a famous race

      who fought in the war.

      Fiercely he struck with his sword.

      Men of Gododdin, do not deny,

      as a hero none outshone

      Ceidio’s famous son.

      80

      Truan yw gennyf, gwedi lludded,

      Goddef gloes angau trwy anghyffred,

      Ac ail trwm truan gennyf gweled

      Dygwyddo ein gwŷr ben o draed,

      Ac uchenaid hir ac eilywed

      Yn ôl gwŷr pybyr tymyr tydwed,

      Rhufon a Gwgon, Gwion a Gwlged,

      Gwŷr gorsaf wriaf, gwrdd yng nghaled.

      Ys deupo i’w henaid wedi trined

      Cynnwys yng ngwlad nef, addef afneued.

      Rhufon, Gwgon, Gwion, Gwlged

      80

      I am crushed by misery

      that they knew death’s agony.

      A double sorrow for me

      to see them fall headlong to die,

      and the moaning and the grief

      for good men fallen to the clodded earth.

      Rhufon, Gwgon, Gwion, Gwlged, all

      strong men brave in strife,

      after warfare, may each soul

      be welcome in the afterlife.

      81

      Ef gwrthodes tres tra gwyar llyn,

      Ef lladdai fal dewr dull ni dechyn.

      Tafloyw ag ysgedd taflai wydrin o fedd,

      Rhag tëyrnedd taflai fyddin.

      Mynid ei gyngor men na lleferid lliaws,

      Ac fai anwaws nid endewid.

      Rhag rhuthr bwyellodau a chleddyfawr llifaid

      Handid gwelid llafar lleir.

      Tafloyw

      81

      He repelled the raid through rivers of blood,

      scythed through ranks which stood their ground.

      With style Tafloyw swilled his mead,

      then quelled an army before lords.

      Where none would speak, they sought his word.

      Were he coarse they’d not have heard.

      Before the clash of shield and sword,

      they’d hailed him at the festive board.

      82

      Porthloedd byddin,

      Porthloedd läin,

      A llu rhagwedd

      Yn rhagyrwedd

      Yn nydd gẃnedd

      Yng nghyfrysedd.

      Buant wythog

      Wedi medd-dod

      A medd yfed.

      Ni bu wared

      Ein gorwylam

      Yn nydd ffrwythlam,

      Pan adrodded

      Torred ergyr

      O feirch a gwŷr,

      Tyngyr dynged.

      Tyngyr

      82

      Haven of the army,

      harbour of the spear

      before a blessed host

      on the battle day.

      His men were on fire,

      still
    drunk on mead,

      so he triumphed alone

      on the battle day.

      It was said

      they laid waste an army,

      horses and men,

      Tyngyr’s destiny.

      83

      Pan ym dyfydd

      Lliaws pryder,

      Pryderaf fraw.

      Ffun yn ardeg

      Arial rhedeg,

      Ar hynt wylaw.

      Cu cystuddiwn,

      Cu caraswn,

      Cellëig ffaw.

      Ag Argoedwys

      Gwae gorddyfnwys

      I ymddulliaw.

      Ef da ddodes

      Ar lluydd pwys

      Ar lles rhiau,

      Ar ddilyfn goed,

      Ar ddilyw hoed

      Er cyfeddau.

      Cyfedd wogant

      Ef a’n dy-ddug

      Ar dân adloyw,

      Ac ar groen gwyn

      [A llyn] gosgroyw.

      Geraint, rhag Dehau gawr a ddoded,

      Lluch gwyn, gwyn ddull ar ysgwyd iôr,

      Ysbâr llary iôr molud,

      Mynud môr, göwn ei eisyllud:

      Göwn i Geraint, hael fynog oeddud.

      Geraint

      83

      When there comes over me

      a crowd of cares,

      I ponder my fears,

      breathless as if

      I’d been running,

      and I weep.

      I grieve for the dear one,

      the dear one I loved,

      the glorious stag.

      Alas for him,

      who arrayed himself

      with the men of Argoed.

      For the gain of kings

      well he stormed

      the hostile hordes,

      spears bristling,

      a flood of grief

      as fee for the feast.

      He’d led us to a blazing hearth,

      a white-fleeced couch. Geraint,

      his war-cry before men of the South.

      White limed his shield, spear-lord,

      generous as the sea. I know his sort.

      I knew you, great-hearted Geraint.

      84

      Diannod ei glod, ei gludfan,

      Diachor angor yng nghyman,

      Diechyr eryr gwŷr gofaran,

      Trinoddef Eiddef, oedd eirian,

      Rhagorai feirch rhagfuan yn nhrin,

      Lledfegin gwin o ban.

      Cyn glasfedd a glasu ei ran

      Bu gŵr gwledd odd uch medd mygr o ban.

      Eiddef

      84

      His fame unrivalled,

      battle-anchor, eagle of the army,

      hawkish, handsome Eiddef,

      enflamed by feasting and revelry.

      He drank fine mead in the hall,

      led fleet horses into battle

      before his cheek grew pale,

      before they dug his green grave.

      85

      Dihenydd i bob llawr, llanwed

      Ei hual amhafal afneued,

      Twll tâl ei rodawg;

      Cas ohir, gwythawg,

      Rhufoniawg ddiffred.

      Ail waith, gwelideint am Aled

      Ei gad feirch a’i seirch greuled.

      Bid anysgoged,

      Bid gad forion

      Gwychyrolion

      Pan rygodded.

      Trwm yn nhrin â lläin yd laddai,

      Chwerw rybudd o gad dyddygai gant:

      Cân yng Nghalan darmerthai.

      Ef gwenid a dan fab Urfai,

      Ef gwenid a dan dwrch trahaog,

      Un rhiain a morwyn a mynog.

      A chan oedd mab brenin teithïog,

      Udd Gwyndyd, gwaed Cilydd Gwaredog,

      Cyn golo gweryd ar rudd

      Hael edfynt digythrudd

      Ei ged a’i glod, echiog

      Fod bedd Gorthyn Hir o orthir Rhufoniog.

      Gorthyn Hir

      85

      Flooder of the lowlands, shield shatterer,

      Rhufoniog’s defender,

      his horses and armour seen again

      on the banks of the Aled,

      bloody from another battle.

      Bravely he raged into war

      the gravel red where they’d fought.

      A hundred men bore home

      his bitter warning. He sang

      at the feast of Nos Calan.

      Any lord, any woman or girl

      could approach the son of Urfal.

      True son of a king, proud boar,

      lord of the men of Gwynedd,

      of the bloodline of gentle Cilydd.

      Before earth covered the face

      of the noble one, assured

      in fame, in generosity,

      grieve at the grave of Gorthyn Hir

      from the hills of Rhufoniog.

      86

      Neu’m doddyw anghyfwng o anghyfarch,

      Ni’m daw, ni’m dyfydd, a fo trymach,

      Ni magwyd yn neuadd a fai lewach nog ef,

      Nac yng nghad a fai wastadach,

      Ac ar Ryd Benclwyd pennawd oedd ei feirch,

      Pellennig ei glad, pellws ei galch,

      A chyn golo Gwair Hir o dan dywarch

      Dyrllyddai feddgyrn un mab Fferfarch.

      87

      Trychant eurdorchog a grysiasant

      Yn am wyn breithell, bu edrywant.

      Cyd ryladded wy, wy lladdasant,

      A hyd orffen byd edmyg fyddant.

      Ac o’r sawl a aetham o gyd-garant,

      Tru, namyn un gŵr nid enghysant.

      88

      Trychant eurdorchog,

      Gwneddgar, gwaenog,

      Trychan trahaog,

      Cyfun, cyfarfog;

      Trychan meirch godrudd

      A grysiws ganthudd,

      Trychwn a thrychant,

      Tru, nid atgorsant.

      Gwair Hir

      86

      A great sorrow overcomes me

      and nothing weighs more.

      None bolder feasted in the hall,

      none braver in the war.

      At Penclwyd ford, his horses ahead,

      his limed shield shattered, his fame widespread,

      and before Gwair Hir lay under the mud

      the only son of Fferfach earned his mead.

      87

      Three hundred gold-torqued men made war

      to defend their land. Blood was shed.

      They killed before they died.

      They will be praised till the world ends.

      Of all of us, brothers, who were there,

      O sorrow, just one man returned.

      88

      Three hundred gold-torqued men,

      brave warriors to the front.

      Three hundred proud men

      of one mind, armed.

      Three hundred restless horses

      carried them to war.

      Three hounds, three hundred.

      They did not return.

      89

      Dywal yng nghad, cyfwng yng nghyni,

      Yng nghyfrang nid oedd dang as gwnëi,

      Yn nydd gŵyth nid ef gwaith gocheli,

      Baran baedd oedd Bleiddig mab Eli.

      Eryfesid gwin gwydrlestri llawn,

      Ac yn nydd camawn camp a wnëi

      I ar Arfwl Can; cyn no’i drengi

      Calanedd cochwedd a edewi.

      90

      Sgwyd dan woddef, nid estyngai rhag neb,

      Wyneb garedd erydfagai.

      Diriaid o seirch meirch yng nghynnor gawr

      Hëyn gwaywawr celyn creuddai.

      Pan waned fy nghyfaill ef gwanai eraill,

      Nid oedd amefl yd ddygai.

      Diwyd yn cadw rhyd cainasmygai

      Pan ddy-ddug cyfran clodfan mordai.

      Bleiddig

      89

      Fierce in combat, strong in war,

      in battle he would not appease,

      on the day of rage would sign no truce,

      Bleiddig son of Eli, roaring boar.

      From a brimming cup he downed his mead,

      and on the battle day he fought

      on Arfwl Can; befo
    re he fell

      he left the dying and the dead.

      90

      His shield flashed. He bowed to no man,

      driven by desire to win.

      Mounted horsemen in the battle’s van

      cast spears of holly stained in blood.

      My friend fell, though he’d fought with grit,

      met blow with blow, was no disgrace.

      Defender of the ford, rejoiced

      to win the champion’s share at court.

      91

      Ardwy nef, addef eiddunwlad!

      Gwae ni rhag galar ac afar gwastad!

      Pan ddoethan deon o Ddin Eidyn barth,

      Detholwyr pob doethwlad,

      Yng nghywrysedd â Lloegr, lluydd amad,

      Naw ugaint am bob un, am beithynad,

      Ardeml meirch a seirch a serig ddillad,

      Ardwyai Waednerth ei gerth o gad.

      Gwaednerth

      91

      Heaven help us home to the land we yearn

      from the pain, the grief, the mourning.

     


    Prev Next
Online Read Free Novel Copyright 2016 - 2026